Bugun...



KÜRESEL SOKAK EKONOMİSİ // Dr. Öğr. Üyesi Osman SİRKECİ
Tarih: 21-05-2018 21:29:14 Güncelleme: 21-05-2018 21:43:14 + -


Küresel Sokak ekonomisi güncel yaklaşımlar yorumuyla küreselleşme ile birlikte globalleşen Sokakların tüm aktivitelerini kapsamaktadır.

facebook-paylas
Tarih: 21-05-2018 21:29

KÜRESEL SOKAK EKONOMİSİ // Dr. Öğr. Üyesi Osman SİRKECİ

Dr. Öğr. Üyesi Osman SİRKECİ


Küresel Sokak ekonomisi güncel yaklaşımlar yorumuyla küreselleşme ile
birlikte globalleşen Sokakların tüm aktivitelerini kapsamaktadır. Son beş yıldır
literatürde yer almaya başladığı gibi küresel boyutlarıyla da bir bütün olarak Sokak
ekonomisi ele alınmadan önce Sokaklardaki faaliyetler işportacılık, pazarcılık, seyyar
satıcılık, dilencilik gibi sektörel bazda kendi dar ölçekleri ile ele alınıyordu.
1980'li yıllarla birlikte Türkiye'nin çeşitli büyük kentlerinde olduğu gibi dünyanın
birçok ülkesinde de sokaklarda yürütülen faaliyetler çeşitli araştırmalara kolu olmaya
başlamış bulunmaktadır. Sokaklardaki faaliyetler araştırmaların makalelerin konuları
oluşturmakla birlikte çeşitli hukuki düzenlemelerin de konusu olmaya başlamış
bulunmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti'nde Osmanlı döneminden kalma zabıta görevlerini
düzenleyen kanunlar ile belirlenen sokaktaki faaliyetler dünyanın çeşitli ülkelerinde
son yıllardaki yeni düzenlemelerle de hukuki statüye kavuşmaya başlamış
bulunmaktadır. Bunun en belirgin örneğini diğer ülkelerdekilerin yanında, 2014
yılında Hindistan’da yürürlüğe giren seyyar satıcılar kanunu oluşturmaktadır.
Sokak Ekonomisinin Tanımı
Sokak Ekonomisi (S.E); Açık alanda mal ve hizmet sunumudur. Sokak,
kaldırım, meydanlarda kamusal alanlarda sabit bir mekâna bağlı kalmaksızın,
durarak veya yürüyerek ticari, sanatsal mal ve hizmet sunumudur. Mikro ölçekli
işlerdir. İktisadi ve sosyal fayda üretir. Bedensel ve zihinsel faaliyetlerdir. Yatırım
sermayesi mikro ölçeklidir. İzin gerektiren veya gerektirmeyen, kayıtlı veya kayıtdışı
etkinliklerdir. Sınırlı düzeyde eğitim, bilgi ve beceri gerektiren işlerdir. Dünyada 2
milyar kişinin sokaklarda çalıştığı tahmin edilmektedir.
Sokak faaliyetleri mikro ölçekli işler olup, iktisadi ve sosyal fayda üretir.
Bedensel ve zihinsel faaliyetleri içerir. Yatırım sermayesi çok küçük ölçekli olup, izin
gerektiren yada gerektirmeyen, kayıtlı veya kayıtdışı etkinliklerdir. Yapılan işler
herhangi bir uzmanlık, eğitim, bilgi, beceri gerektirmeyen ya da el sanatları gibi
alanlarda yetenek ve uzmanlığa dayanan işlerdir.
Sokak ekonomisi bu çalışmalarla birlikte sadece sokaklarda gezerek veya bir
yerde durarak yapılan ticari Küçük çaplı faaliyetler olarak ele almaktan çıkarılmıştır.
Gelişmekte olan ülkelerdeki çok çeşitli temel ihtiyaçları giderecek mal ve hizmet
üretimini içermektedir. Bunun yanında merkezi piyasa ekonomisi ülkelerindeki sokak
performanslarından, sokak müziğine ve sokaklarda yürütülen çeşitleri görsel sanatlar
ve diğer sanatsal faaliyetleri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Gelişmiş ve Gelişmekte olan ülkelerde Sokak faaliyetlerinde en temel
sektörlerin başında gıda sektörü gelmektedir. gıda sektörü aynı zamanda kendi
içinde de çok çeşitli alt sektörlere ayrılmaktadır. Gıda Sektörünü dayanıklı tüketim
malları sektörünün izlediği görülmektedir. Tekstil ürünleri satışı sokak faaliyetleri
içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Hindistan gibi çok geniş nüfusu barındıran
ülkelerde ise gelişmiş ülkeler de pek görülmeyen uygulama tarzları ile birlikte sokak
lojistiğinden, sokak terziliği, Sokak ütücülüğüne kadar çok geniş ve farklı sektörlerin
sokaklarda kendisine yer bulduğu görülmektedir.
Sokak Ekonomisinin Fonksiyonları
Sokak ekonomisi öyle klasik ekonomi kitaplarının ve derslerin satır aralarında
dile getirilecek kadar önemsiz ve marjinal bir sektör olmadığı rahatlıkla
görülebilmektedir. Özellikle enformel veya kayıt dışı sektör olarak dile getirilen Sokak
faaliyetleri öyle küçümsenecek yadsınacak kadar önemsiz boyutlarda değildir.
Örneğin 82 milyon nüfusa sahip Türkiye Cumhuriyeti'nde sokaklarda
sürdürülen faaliyetlerdeki istihdamın 6 milyon kişiye ulaştığı tahmin edilmektedir.
Diğer bir örnekte ise, Hindistan gibi bir buçuk milyara yakın nüfusu barındıran bir
ülkede, orta ve düşük gelirli nüfusun günlük ihtiyaçlarının yüzde yetmişini
sokaklardan giderdiği tahmin edilmektedir.
Sokak ekonomisi, günlük yaşamın ve geleceğin de ayrılmaz parçasıdır. Sokak
ekonomisi, piyasa ekonomisinde dışsallaştırılmış aslında sistemin temel
fonksiyonlarındandır. Sokak ekonomisi, piyasa ekonomisinin aksaklıklarının tamircisi,
noksanlıklarının gidericisidir. Sokak ekonomisi, dar gelirlinin yegâne tedarikçisidir.
Sokak ekonomisi, piyasa ekonomisinin koruyucusu ve uzayan ömrünün garantisidir.
Sokak ekonomisi, piyasa ekonomisinin hizmetkârı ve otomatik motivatörüdür.
Sokak ekonomisi en büyük sosyal, küreyerel ürün ve hizmet sektörüdür.
Sokak ekonomisi mikro ölçekli doğal tarımın garantisidir. Sokak ekonomisi düşük
maliyetli birincil istihdam kaynağıdır. Sokak ekonomisi, düşük maliyetli, mikro ölçekli
kütlesel ürün ve hizmet üretiminin ve dağıtımının güvencesidir. Sokak ekonomisi
yapılan yardım ve destekleri misliyle faydaya dönüştürmektedir. Sokak ekonomisi en
yaygın girişimcilik okuludur. Sokak ekonomisi, serbest piyasanın sıfır bürokrasi ile en
kolay girişimcilik sektörüdür. Sokak ekonomisi girişimcilik ikliminin doğum yeri ve
yaşam alanıdır.
Sokak Ekonomisi Sorunları
Sokak ekonomisi dışlanmakta, horlanmakta ve yadsınmaktadır. Özgün eğitim
sokak ekonomisi çalışanlarının en önemli sorunlarındandır. Sokak ekonomisindeki
emeğin değeri, piyasa ekonomisindeki değerinden daha düşüktür. Sokak ekonomisi,
her türlü güvenden ve güvenceden yoksundur.

Sokak ekonomisi 150 yıla yakın bir zamandır merkezileşmesi olan büyük
ölçeklere ulaşan serbest piyasa ekonomisinin en gelişmiş dönemine de kabul eden
Büyük ölçekli üretim ve dağıtım ağlarının yanında piyasadan silinmesi gereken yok
olması gereken bir faaliyet alanı olarak tanımlanmaktadır. Anca Küresel boyutlarıyla
dünya egemenliğini ilan eden Serbest Piyasa ekonomisi tüm rakiplerini neredeyse
ortadan kaldırılmış olmasına rağmen henüz milyar 8 milyara yaklaşan Dünya
nüfusunun tamamını kapsama alanına alamadığı anlaşılmaktadır.
Sokaklardaki her türlü sosyal ve iktisadi fayda öğreten çalışmaları genel olarak
Global Sokak ekonomisi başlığı altında toplamakla başlayanacak arka sokakların
gerek güncel insan yaşamındaki anlam ve önemini daha açık bir şekilde ortaya
koymak olduğu gibi yakın bir gelecekte sokaklardaki faaliyetlerin modern toplumun
günlük yaşamında da önemli bir yer tutacağı konusuna dikkat çekmek istenmektedir.
Bu yaklaşım aynı zamanda kapitalizmin serbest piyasa ekonomisinin kendi
bunalımlarını, kendi çözümsüzlüklerini daha yakından görebilmeyi, tanımayı mümkün
kılmaktadır. Onun aksaklıklarını ve dışsallıkların neden olduğu kayıt dışı olarak
tanımlanan sokaklarda icra edilen bu ekonomik faaliyetlerin doğru ve yerinde
tanımlanması ile sistemin işlemeyen yanlarının, bunalıma dönüşen alanların tamiri ve
aksaklıklarının giderilmesi mümkün olabilecektir.
Sokak Ekonomisi Kendiliğinden Çözümleri
Sokak ekonomisi yerleşik düzene Büyük ölçekli üretim ve dağıtım ağlarına
geçişle birlikte ortadan kalkacağı yok olacağı tahmin edilmekte olduğundan polisiye
önlemlerle ve yasalarla Sokakların seyyar satıcılardan ve pazarcılardan işportacılar
dan temizlenecek ön görülmekteydi onlarca yıl boyunca. Ancak aradan geçen 150
yıl boyunca sokakların polisiye önlemlerle bu devasa gruptan temizlenemeyeceği
dünyanın birçok ülkesinde anlaşılmış bulunmaktadır.
Küresel Tekelci Kapitalizm ve giderek hantallaşan bürokrasiye teslim olan
devlet ve kamu sektörü, gelişmiş ya da gelişmekte olan dünyanın hiçbir ülkesinde 8
milyara yaklaşan dünya nüfusuna istenen çözümü sınamakta başarısız kaldığı bir
başka gerçekliktir. Kamu sektörünün ve büyük ölçekli üretim ve dağıtım sektörlerinin
çözüm bulamadığı, bu piyasanın aksak kaldığı alanlarda orta ve dar gelirli nüfusu
barındıran semtler ve alanlar kendi kısıtlı olanaklarıyla kendilerine özgü kendiliğinden
çözümler üretmektedirler.
Söz konusu olan bu kendiliğinden çözüm de gerek çözüme ihtiyaç duyan
geniş yoksul kitlelerin gerekse bu çözüm üreten Sokak girişimcilerinin ebetteki sınırlı
imkan ve kaynaklarıyla ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle sokaklarda kendiliğinden
şekillenen bu dağıtım ve küçük ölçekli mal ve hizmet üretimi faaliyetlerinin yasalarla
belirlenmiş sağlık kurallarına, hukuki düzenlemelere uyum sağlamadığı veya
sağlayamayacağı realitenin bir başka yönüdür.

Özellikle sokaklarda üretilen mal ve hizmet üretimine dağıtımına dair olan
faaliyetler aynı zamanda çok yoğun maliyetler ve zaman gerektiren kayıt işlemleri ve
bürokrasi ile has geçtiği için en kolay girişimcilik alanı olarak ortaya çıkmaktadır.
budur bu bu durum Sokak faaliyetlerinin diğer klasik bilinen yasal düzenlemelere
bağlı olarak yürütülen küçük ölçekli faaliyetleri karşısında rekabet gücünü pozitif
yönde arttırmaktadır bürokrasiye ve diğer formalite de takılmak Sezen çok kolayca
başlat alabilen bu Sokak faaliyetleri aynı zamanda efektif bir girişimcilik okulu olarak
da ortaya çıkmaktadır. Sokak yetişip başarı girişimciler sayısının çokluğuna
bakıldığında Sokak faaliyetleri aynı zamanda başarılı girişimciliğin fidanlıkları rolünü
oynamaktadır.
Sokak ekonomisine özgün eğitim programı sunulmalıdır. Sokak ekonomisi-
ndeki çocuk ve kadın emeği ivedilikle korunmalıdır. Sokak ekonomisi sağlık ve sosyal
güvenceye kavuşturulmalıdır. Sokak ekonomisinin etkin entegrasyonu ve sosyal
içselleştirilmesi ile ürün ve hizmet kalitesi yükseltilmelidir. Sokak ekonomisi özgün
mali teşviklerden ve danışmanlık teşviklerinden yararlanmalıdır. Sokak ekonomisi
girişimciliği (Seyyar Girişimci- StreetPrenör) ödüllendirilmeli ve teşvik edilmelidir.
Sokak Ekonomisinin sanal odaları, dernekleri, birlikleri kurulmalıdır. Sokak
girişimcileri barış, huzur, güven ve yaşanabilir bir dünya için birleşmelidir!
Sokak etkinlikleri bir sorun değil çözümdür
Günlük medyada veya çeşitli alanlarda gündeme getirildi gibi Sokaklar
temizlenmesi gereken problem alanları değil Aksine sistemin örgütlü ve yasal
sisteminin çözüm bulamadı alanlarda dar gelirli yurttaşların kendi kısıtlı olanaklarıyla
kendiliğinden ürettikleri başarılı çözüm örnekleridir. Bu sokak etkinliklerinin
yasaklarla, temizleme tedbirleri ile ortadan kaldırılamayacağı anlaşılmaktadır. Bu
faaliyetler yok edilemeye çalışılmasının aksine bu faaliyetlerin eksileri ve artıları ile
birlikte benimsenip çeşitli destek ve teşviklerle mal ve hizmet üretimi kalitelerinin
yükseltilmesi benimsenebilecek en doğru çözüm olarak görülmektedir.
Kamuya hiçbir maliyeti neden olmaksızın yoksulların ve dar gelirlilerin Kendi
kendilerine ürettikleri bu çözümler doğal olarak finanse edilen çok çeşitli diğer teşvik
paketlerinde programlarında olduğu gibi yine aynı vergi kaynaklarından ayrılacak
fonlarla desteklenerek teşvik edilmeleri ve yaşamın ayrılmaz bir parçası olarak
görülmeleri kaçınılmaz bir gerçeklik haline gelmiş bulunmaktadır.
Küresel ve yerel olumlu örnekler
Türkiye'nin bazı illerindeki başarılı uygulama örneklerinde olduğu gibi,
dünyanın Malta gibi küçük veya Hindistan gibi büyük ülkelerinin son yıllarda yasal
düzenlemelere kavuşturduğu sokak ekonomisindeki olumlu örnek uygulamalardan
yararlanılmalıdır. Bu yaklaşım ile küresel boyutlarda tüm ülkelerin uygulayabileceği,
genel bir sokak ekonomisi manifestosu düzenlenmelidir. Dünya Çalışma Örgütü
(ILO), Birleşmiş Milletler (UN) ve UNESCO gibi uluslararası kurumların gözetimi ve

önerileri ile küresel boyutlardaki bu sokak ekonomisi faaliyetleri güncel çözüme
kavuşturulmalıdır.

www.isportacilar.com




Bu haber 157 defa okunmuştur.

Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER İŞPORTACILARA ÇÖZÜM Haberleri

ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
FOTO GALERİ
  • URFA RESİMLERİ
    URFA RESİMLERİ
  • MALATYA RESİMLERİ
    MALATYA RESİMLERİ
  • KAYSERİ RESİMLERİ
    KAYSERİ RESİMLERİ
  • İSTANBUL RESİMLERİ
    İSTANBUL RESİMLERİ
  1. URFA RESİMLERİ
  2. MALATYA RESİMLERİ
  3. KAYSERİ RESİMLERİ
  4. İSTANBUL RESİMLERİ
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • Azdin Erdoğan / Elimde değil
    Azdin Erdoğan / Elimde değil
  • KIVIRCIK ALİ / BİR SELAM SAL SABAH OLSUN
    KIVIRCIK ALİ / BİR SELAM SAL SABAH OLSUN
  • İZZET YILDIZHAN / AY BULUTA GİRMİŞ
    İZZET YILDIZHAN / AY BULUTA GİRMİŞ
  • CELAL ÇOLAK / DUYDUN MU / 2010
    CELAL ÇOLAK / DUYDUN MU / 2010
  • İzzettin Aydoğan ( Lo Askero ) Pötürge Türküsü / Kürtçe
    İzzettin Aydoğan ( Lo Askero ) Pötürge Türküsü / Kürtçe
  • Selahattin Demircan / Gule Zeman - Kürtçe İlahi
    Selahattin Demircan / Gule Zeman - Kürtçe İlahi
  1. Azdin Erdoğan / Elimde değil
  2. KIVIRCIK ALİ / BİR SELAM SAL SABAH OLSUN
  3. İZZET YILDIZHAN / AY BULUTA GİRMİŞ
  4. CELAL ÇOLAK / DUYDUN MU / 2010
  5. İzzettin Aydoğan ( Lo Askero ) Pötürge Türküsü / Kürtçe
  6. Selahattin Demircan / Gule Zeman - Kürtçe İlahi
VİDEO GALERİ
YUKARI